Doğru etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
Doğru etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster

4 Ocak 2021 Pazartesi

Fare Yılından Öküz ve Kaplan Yılına Doğru Çin

Fare Yılından Öküz ve Kaplan Yılına Doğru Çin





Prof. Dr. Sema Kalaycıoğlu

Çocuk  kitaplarının  fantastik  dünyası  hoştur.  

Bunları  da  yetişkinlerin  yazdığını  düşünecek olursanız her yaşa hitap etmelerine hayret etmemek gerek. Hele etrafınızda kitap önereceğiniz veya hediye edeceğiniz çocuklar varsa, çocuk edebiyatını izlemek iyi bir şeydir. Bu kitapların güncel yansımasını değerlendirmek, geçmiş için anlatılan gerçek veya hayali hikâyeleri bugünkü olaylarla ilişkilendirmek başka bir düşünsel boyut. Allison Llyod tarafından yazılan “Kaplan Yılı”(Year of the Tiger) adlı kitap işte böyle bir eser. Sanki geçmişi, bugünü ve yakın geleceği ile Çin’i, masal ve gerçek arasındaki bir köprü üzerinde yürürken gözleme imkânı gibi.  Bilindiği gibi Han hanedanı döneminde Çin dört yüzyıl boyunca altın çağını yaşadı. Hatta İpek Yolu bile bu dönemde açıldı ve Çin imparatorluğunun etki alanı genişledi. Ancak Hanedan ikinci yüzyılın sonunda büyük bir kargaşaya sürüklenip sona erdi.  Llyod’un hikâyesine göre o sırada, harabeye dönen Çin Seddi, Çin’i dışardan gelen pek çok tehlike ile karşı karşıya bıraktı. Çin ordusu duvarı onarmaya gelse bile verilen talimata göre duvarın dışındaki yabancı güçlere saldırmadı.  

Hatta  imparator  Xiand’e  haber  vermeden  mukabele  bile  edemedi.Her  şey merkezileşmiş, girişim ruhu törpülenmeye başlamıştı. Oysa “düşman”giderek güçleniyordu.İşte  böylesine  vahim  koşullarda  iki  çocuk  birlikte  hem  yaşadıkları  kasabayı,  hem  de imparatorluğu  tüm  tehlikelere  ve  sinsi  planlara  karşı  kurtarma  planı  yapmaya  başladı. Aralarındaki  ilişki  aslında  hiç  dostane  başlamamıştı.  Hayattan  beklentileri  ve  hedefleri  de farklıydı. Ama konu vatan olunca gerisi teferruattı. Tabii kitabın referans aldığı Han dönemi gerçekte sona erdikten sonra Çin çeşitli badireler atlatarak günümüze kadar geldi. Şimdi bakımlı seddin dışına kara, demir ve hava yolu ile salgının imkân verdiği kadar açık. Etki alanı geçmişte 2 olmadığı kadar geniş. Çin,benim diyen ülkeler için bile korkulu rüya. Ama onun da korku ve endişeleri var.

Fare Yılından Öküz Yılına Hızla İlerlerkenÇin takviminde 2020 Fare yılı. Yılın başında Çin, adına Covid 19 denilen bir başka vebanın etkisi altına girdi. Fare ve Domuz yıllarının zaten hep felaketler getireceğine inanan kadim Çin kültürü, belki  böyle  bir  felakete  hazırdı.  Önce  büyük  kaybetti.  Ama  çabuk  toparlandı.  Onmilyon kilometre karelik geniş alan içinde karantina hiç kolay olmadı. Ama felaketlerin fırsatlarla birlikte geldiği konusundaki iyimserlikle Çin yılmadı. 

Fare yılının başında Wuhan’ı Çin’e, Çin’i dünyaya bir süreliğine kapadı. Bunu belki sadece otoriter ama teknolojik yeteneği üstün olan bir ülkenin yapacağı  düşünüldü.  Ama  Çin  halkının,kapanmayı  kolay  kabul  edebilen  bir  halk  olduğu dikkatlerden nedense kaçtı. Bu arada “ulusal  askerler”denilen  sanayi  dalları,azami salgın önlemleri altında hız kesmeden çalıştı. Dünya ilaç sanayi devleri ile Covid aşısı yarışı hâlâdevam ediyor.Çin Fare yılının ikinci çeyreğinde yüzde 3,2,  2019 ve 2020 yıllarının ikinci çeyreği arasındaki mukayeseye göre yüzde  54,6 büyümeyi başarmış gözüküyor. Salgına rağmen Fare yılını yüzde 1,7 büyüme ile bitirme hedefi şimdi cebinde. En kötü yılda en son enflasyon oranı olan yüzde 2,4 ve yılsonu fiyat artışı beklentisi yüzde 3,5 ile dünyadaki durgunluğa meydana okuyor. Fare yılında işsizlik oranı sadece yüzde 3,8. Çin,diğer ülkeler nal toplarken Öküzyılıolan 2021’e işte bu tablo ile hazırlanmakta. Gücü var, azmi var, inadı, inancı ve imkânı var. Merhamet tanrısı Guan  Yin’in inayeti ile salgını defedipBereket ve Zenginlik tanrısı Bi  Gan’ın yardımı ile verimliliği arttırmaya devam edecekgibi gözüküyor. 

3“Su Kaplanı” Yılına Kadar Yù Huáng ( Her şeyin, herkesin hâkimi Çin Tanrısı) KerimDünyanın salgınla ivmelenen durgunluktan çıkmasına yine Çin katkıda bulunacak. Bu nedenle Öküz yılı Çin için diğer büyük ekonomik güçlerle rekabet yılı olacak. ABD’nin Trump yönetimi süresince, Çin’e karşı yürüttüğü ticaret, yaptırım ve teknoloji gerilimini, Han hanedanı yani ikinci yüzyıl sonunda Çin seddi dışındaki düşman güç etkisi ile mukayese edersek, arada birkaç önemli fark var: Bunlardan bir tanesi, o dönem Han hanedanının çöküş dönemi olması. Oysa 2021 ve 2022 Çin’in yükselme dönemi olacak. Ayrıca o zamanlar seddin ötesindeki dış düşmana yardım eden iç odaklar şimdi ortak bir refah çizgisi yakalama azmindeki Çinliler arasında yok gibi. “Konu  vatan  olunca  gerisi  teferruat”felsefesi o iki küçük çocuktan miras ve hâlâgeçerli. Şimdi seddin ötesine giden OBOR (One Belt-One Road) katarları dünyayı her yönden sarmalamaya devam. İpek yolunun yerini OBOR rayları, deve kervanlarının yerini ise trenler almış durumda. Çin’de Han Hanedanından bugüne Sarı Nehrin altından çok su, kenarından çok insan seli aktı. Ama kadim kültürün geleneksel takvimi gibi inanç sistemi de Maoizm’e, Leninizm’e ve Piyasa Leninizm’ine direndi. 

Çin, 2021 Öküz yılından sonra 2022 Su Kaplanıyılına hazırlanırken, Yù Huáng’ın yardımı ile yine dünyayı peşinden sürükleyecek. Ama eğer Yù Huáng“her şeyin ve herkesin hâkimi” ise Beijing yönetiminin aşırı merkeziyetçiliği yavaş yavaş yumuşatması gerekir. Bir de, eğer Çin gücünü, Hong Kong, Taiwan, Tibet, Sincan ve Keşmir gibi seddin dışında bulunan bölgelere baskı için harcarsa bu adalet tanrısıGao Yao’yurencide edebilir ve Su Kaplanıyılında Çin rekabete girmeye devam edeceği dünya güçleri ile başını iyice derde sokabilir. 

Bu da 2023 yılı olan Tavşan yılında Çin’e sadece ürkeklik vaad edecektir.


***